ජපානයේ ජීවත් වෙන අපේ ශ්රී ලාංකිකයින්ට තියෙන ලොකුම ගැටලුවක් තමයි ක්රෙඩිට් කාඩ් එකක් (Credit Card) නැත්නම් ලෝන් එකක් (Loan) ඇප්ලයි කරද්දී ඒක රිජෙක්ට් (Reject) වීම. ගොඩක් අය හිතන්නේ වීසා ප්රශ්නයක් නිසා මේක වෙනවා කියලා වුණත්, ඇත්තම හේතුව ඔයාගේ Credit Score එක එහෙමත් නැත්නම් ජපානයේදී ඔයා ගොඩනගාගෙන තියෙන මූල්යමය විශ්වාසවන්තභාවයයි.
අද අපි බලමු ජපානයේ මේ ක්රෙඩිට් ස්කෝර් සිස්ටම් එක වැඩ කරන්නේ කොහොමද සහ ඔයාට කොහොමද හොඳ රෙකෝඩ් එකක් හදාගන්නේ කියලා.
ඇත්තටම ජපානයේ Credit Score එකක් තියෙනවාද?
ඇමරිකාව වගේ රටවල වගේ හැමෝටම පේන්න තියෙන එක ඉලක්කමක “Score” එකක් ජපානයේ සාම්ප්රදායිකව තිබුණේ නැහැ. ඒ වෙනුවට ජපානයේ සිද්ධ වෙන්නේ Credit Information Agencies හරහා ඔයාගේ ගෙවීම් පිළිබඳ ඉතිහාසය (Credit History) පවත්වාගෙන යාමයි.
නමුත් මෑතක ඉඳන් CIC වැනි ආයතන “Credit Guidance” නමින් ලකුණු ලබාදීමේ ක්රමයක් හඳුන්වා දී තිබෙනවා. සාමාන්යයෙන් මේ ලකුණු 200ත් 800ත් අතර ප්රමාණයක පවතිනවා.
ප්රධාන තොරතුරු මධ්යස්ථාන 03
ජපානයේ ඔයාගේ මූල්ය තොරතුරු රැස් කරන ප්රධාන ආයතන තුනක් තිබෙනවා:
- CIC (Credit Information Center): ප්රධාන වශයෙන් ක්රෙඩිට් කාඩ් සමාගම් සහ වාරික ක්රමයට බඩු ගන්නා ආයතන (Installment sales) මෙයට සම්බන්ධයි.
- JICC (Japan Credit Information Reference Center): පාරිභෝගික මූල්ය සමාගම් (Consumer finance) සහ ලීසිං සමාගම් මෙහි සාමාජිකයින්.
- KSC (National Banking Personal Credit Information Center): බැංකු හරහා ලබාගන්නා නිවාස ණය (Housing loans) සහ අනෙකුත් බැංකු ණය තොරතුරු මෙහි ගබඩා වෙනවා.
ඔයාගේ Credit Record එකට බලපාන කරුණු
ජපානයේ බැංකුවක් හෝ කාඩ් පතක් ලබාදෙන ආයතනයක් ඔයා ගැන සොයා බලද්දී මූලිකවම අවධානය යොමු කරන්නේ මේ දේවල් ගැනයි:
- ගෙවීම් ඉතිහාසය (Payment History): ඔයා ගත්ත ලෝන් එකක් හෝ ක්රෙඩිට් කාඩ් බිල් එකක් නියමිත දිනට ගෙව්වාද? දවස් කීයක් පරක්කු වුණාද?
- දුරකථන බිල්පත් (Phone Installments): ගොඩක් දෙනෙක්ට වැරදෙන තැනක් තමයි මේක. ඔයා ෆෝන් එකක් වාරික ක්රමයට (Installment Plan) ගත්තොත්, ඒ බිල පරක්කු වීම කෙලින්ම ඔයාගේ Credit History එකට බලපානවා.
- ණය ප්රමාණය: දැනට ඔයා කොපමණ මුදලක් ණයට අරන් තියෙනවාද සහ ඔයාගේ පඩියට සාපේක්ෂව ඒක දරාගන්න පුළුවන්ද යන්න බලනවා.
- ඇප්ලිකේෂන් ප්රමාණය: එක දිගට ක්රෙඩිට් කාඩ් 4-5කට ඇප්ලයි කළොත්, ඒක “සැක සහිත” (High risk) හැසිරීමක් විදියට සලකනවා.
හොඳ Credit Score එකක් හදාගන්නේ කොහොමද?
ඔයා අලුතින්ම ජපානයට ආපු කෙනෙක් නම් හෝ කලින් කාඩ් රිජෙක්ට් වුණු කෙනෙක් නම්, මේ පියවර අනුගමනය කරන්න:
- ෆෝන් බිල හරියට ගෙවන්න: වාරික ක්රමයට ෆෝන් එකක් අරන් ඒ බිල මාස 6ක් 12ක් හරියටම ගෙවන්න. මේක තමයි ලේසිම ක්රමය.
- පළමු කාඩ්පත තෝරාගැනීම: මුලින්ම Rakuten Card (楽天カード) හෝ EPOS Card වැනි විදේශිකයන්ට සාපේක්ෂව පහසුවෙන් ලැබෙන කාඩ්පතකට උත්සාහ කරන්න.
- Auto-Pay භාවිතා කරන්න: බිල්පත් අමතක වීම වළක්වා ගැනීමට බැංකු ගිණුමෙන් කෙලින්ම කැපෙන ලෙස (Automatic transfer) සකසන්න.
- සීමාව ඇතුළත පාවිච්චි කරන්න: ක්රෙඩිට් කාඩ් එකක් ලැබුණ ගමන් එහි සම්පූර්ණ සීමාවම (Limit) භාවිතා කරන්න එපා. සාමාන්යයෙන් 30%ක් වැනි ප්රමාණයක් පාවිච්චි කිරීම හොඳ ලකුණක්.
වැදගත්: “Blacklist” වීම යනු කුමක්ද?
ජපානයේදී ඔයා මාස දෙකකට වඩා (දින 61ක් හෝ ඊට වැඩි) බිල්පත් ගෙවීම පැහැර හැරියොත්, ඔයාගේ රෙකෝඩ් එකේ “Ido” (異動) එහෙමත් නැත්නම් “අසාමාන්ය තත්ත්වයක්” ලෙස සටහන් වෙනවා. මේක තමයි අපි “Blacklist” වෙනවා කියලා කියන්නේ.
වරක් මේ සටහන වැටුණොත්, එම ණය මුදල සම්පූර්ණයෙන් ගෙවා අවසන් කර වසර 5ක් යනතුරු අලුතින් කිසිම ලෝන් එකක් හෝ කාඩ් එකක් ලබාගැනීම ඉතාමත් අපහසුයි.
අවසාන වශයෙන්
ජපානයේ මූල්ය ස්වාධීනත්වය කියන්නේ ඔයාගේ පඩිය විතරක් නෙමෙයි, ඔයා පවත්වාගෙන යන මේ “විශ්වාසය” (Credit) මත තීරණය වන දෙයක්. විශේෂයෙන්ම ඉදිරියේදී ජපානයේ ස්ථිර පදිංචිය (Permanent Residency) බලාපොරොත්තු වෙනවා නම්, මේ Credit History එක ඉතාමත් පිරිසිදුව තබාගැනීම අනිවාර්යයි.
ඔයාලත් ජපානයේ ක්රෙඩිට් කාඩ් එකක් ඇප්ලයි කරලා රිජෙක්ට් වෙලා තියෙනවාද? නැත්නම් ලේසියෙන් කාඩ් එකක් ගන්න පුළුවන් වුණු ක්රම තියෙනවාද? පහළින් කමෙන්ට් එකක් දාන්න, ඒක තව කෙනෙක්ට උදව්වක් වෙයි.